Sinds de volledige handhaving op schijnzelfstandigheid op 1 januari 2025 werd hervat, is de rust op de zzp-markt nog niet teruggekeerd. In maart 2026 heeft het kabinet echter een belangrijke koerswijziging aangekondigd: een groot deel van de veelbesproken Wet VBAR is van tafel geveegd om plaats te maken voor de nieuwe ‘Zelfstandigenwet’. Dit heeft directe gevolgen voor hoe jij je afspraken vastlegt.
Het einde van de modelovereenkomst in zicht
De tijd dat je volledige zekerheid ontleende aan een goedgekeurd document van de Belastingdienst loopt ten einde. De fiscus is gestopt met het beoordelen van nieuwe modelovereenkomsten en verlengt bestaande contracten niet meer. Hoewel huidige overeenkomsten formeel nog gebruikt mogen worden tot hun einddatum (uiterlijk eind 2029), biedt het papierwerk geen absolute garantie meer. De Belastingdienst kijkt namelijk niet langer alleen naar wat er in je contract staat, maar vooral naar hoe de samenwerking er in de praktijk uitziet.
Focus op de feitelijke werksituatie
In 2026 ligt de nadruk meer dan ooit op de uitvoering van de opdracht. De overheid toetst of er sprake is van een gezagsverhouding en of je daadwerkelijk als zelfstandige opereert. Dit betekent dat je eigen materialen gebruikt, zelf bepaalt hoe je het werk uitvoert en niet volledig bent ingebed in de organisatie van je opdrachtgever (zoals het bijwonen van teamuitjes of functioneringsgesprekken). Een modelovereenkomst is dus geen ‘vrijbrief’ meer als de praktijk wijst op een verkapt dienstverband.
Rechtsvermoeden bij lagere tarieven
Een belangrijk onderdeel van de nieuwe regelgeving dat wel overeind blijft, is het rechtsvermoeden bij een uurtarief onder de 38 euro (peildatum 2026). Voor zzp’ers met een tarief onder deze grens wordt sneller aangenomen dat er sprake is van een arbeidsovereenkomst. In dat geval ligt de bewijslast bij de opdrachtgever: zij moeten aantonen dat het wél om zelfstandigheid gaat. Dit is bedoeld om de rechtspositie van kwetsbare zelfstandigen te versterken.
Vooruitblik: de Zelfstandigenwet
Met het schrappen van de ingewikkelde criteria uit de Wet VBAR werkt het kabinet nu aan de Zelfstandigenwet. Het doel hiervan is om ondernemerschap juist te stimuleren en vooraf meer duidelijkheid te geven, in plaats van achteraf te controleren. Tot die wet definitief is, blijft het advies simpel: zorg dat je contract de werkelijkheid weerspiegelt en gedraag je in alles als een onafhankelijke professional. Alleen zo voorkom je naheffingen in dit jaar van ‘zachte landing’ en verhoogde handhaving.